در راستای بررسی فعالیت های قرآنی کشور در پیش از پیروزی شکوهمند انقلاب اسلامی و بررسی و آسیب شناسی این فعالیت ها پس از انقلاب تا زمان حاضر، در این بخش با صالح اطهری فرد از فعالان قرآنی استان البرز به گفتگو نشسته ایم تا شرایط قرآنی این دوران را از کلام ایشان بشنویم. وی از فعالان قرآنی استان البرز بوده و سالها در زمینه آموزش قرآن کریم مشغول به فعالیت می باشد. وی داور و قاری ممتاز قرآن کریم است که از سال ۱۳۶۷ فعّالیّت قرآنی خود را آغاز کرده و در حال حاضر دبیر درس زبان انگلیسی و قرآن کریم آموزش و پرورش ناحیه ۳ کرج بوده و به تازگی بازنشست شده است. در این بخش متن گفتگو با وی تقدیم حضور می گردد:
تلاوت: چه ویژگی در شما وجود دارد که استان البرز شما را به عنوان چهره ای قرآنی می شناسد؟
عنوان چهره قرآنی بسیار جامع است و من خود را شایسته آن نمی بینم. به لطف خداوند متعال ۳۰ سال در راه آموزش تخصّصی و مهارت افزایی قاریان جوان استان تلاش کرده ام و چهار رتبه بین المللی را در مسابقات ایران، مالزی و سوریه کسب نموده ام که پیش از آن در استان البرز سابقه نداشته است و البتّه تلاش می کنیم که مسیری که به لطف خداوند متعال آغازگر آن بودم توسّط جوانان مستعدّ قرآنی استان تداوم یابد.
تلاوت: چه پیامی برای اهمّیّت انس نسل جوان با قرآن کریم دارید؟
ما بدین در نه پیِ حشمت و جاه آمده ایم از بدِ حادثه اینجا به پناه آمده ایم
در روزگار پر از فتنه، تنها پناه ما و یگانه راه هدایت و نجاتمان تمسّک به قرآن صامت و ناطق است که حبل الله المتین و محور وحدت امّت اسلام هستند.چنانکه قرآن کریم در آیه ۱۰۳ سوره آل عمران می فرماید: وَاعتَصِموا بِحَبلِ اللهِ جمیعاً وَ لا تَفَرَّقوا. خالصاً لوجه الله و بی قید و شرط به قرآن کریم متوسّل شویم تا آثار سرنوشت ساز آن را در زندگی خود و خانواده مان شاهد باشیم.
تلاوت: آیا از خاطرات اساتید خود پیش از پیروزی انقلاب چیزی شنیده اید؟
در زمان پیروزی انقلاب کمتر از ۵ سال سن داشتم. آنچه از سخن پیشکسوتان خود شنیده ام حکایت از آن دارد که به برکت قیام امام راحل و حمایت ها و هدایتهای رهبر فرزانه انقلاب، جلسات قرآن کریم رشد کمّی و کیفی فراوانی داشته اند و به یک معروف تبدیل شده اند.
تلاوت: حضور نسل جوان را در جلسات قرآن چگونه ارزیابی می کنید؟
دهه های اوّل و دوم بعد از انقلاب اوج رویکرد مردم و به ویژه جوانان و نوجوانان به حضور در جلسات و محافل قرآن بود. باید بپذیریم که متاسّفانه امروز این رویکرد رو به ضعف نهاده است و نیازمند طرح های روزآمد و حمایت های دولتی و مردمی بیشتری برای جذب بهتر نسل جوان به جلسات قرائت و استماع قرآن کریم هستیم.
تلاوت: به نظر شما هدایت نسل جوان و نوجوان به سمت و سوی قرآن از چه روشی میسّر است؟
این امر نیازمند فرهنگ سازی و تلاش همسو و همه جانبه است که به برخی از مصداق های آن اشاره می کنم. 1 – لزوم وجود مدیریّت دولتی واحد با موضوع ترویج فرهنگ قرآنی در کشور شامل افراد صاحب نظر در این حوزه که با آشنایی با علایق جوان و نوجوان امروز از طرفی و پژوهش، رصد و آسیب شناسی فعّالیّت های قرآنی از سوی دیگر، طرح های انگیزشی مناسب برای جذب جوانان ارائه دهد و با شناسایی دقیق اولویّت های کوتاه، میانه و بلند مدّت، فعالیت ها و مشارکت های مردمی را جهت دهی کند. 2 – توجّه ویژه به قرآن کریم به عنوان اساس و امّهات فرهنگ در صدر اولویّت نسبت به سایر فعّالیّتهای فرهنگی که عنوان فرهنگی خود را وامدار قرآن کریم هستند. ۳ – حذف فوری مسئولان غیرمتخصّص و بی دغدغه ای که پست های تصمیم ساز و مؤثّر قرآنی را غصب کرده اند. هیچگونه رابطه دوستانه ای با اهل قرآن ندارند و حتّی حضور فیزیکی مستمر هم در محل خدمت خود ندارند و سپردن مسئولیّت های رسمی مرتبط با قرآن کریم در سطح کلان به متخصّصین دلسوز و دغدغه مند قرآنی و پرهیز اکید از باندبازی، رانت، سفارش و هر چیز دیگری که سبب غصب مجدد این جایگاه شود. ۴ – توجّه ویژه به خانواده به عنوان اوّلین کانون ایجاد انس و علاقه فرزندان به قرآن کریم. ۵ – توجّه ویژه به آموزش و پرورش به عنوان کانون دوم تقویت علاقه فرزندان به قرآن کریم. ۶ – توجّه ویژه به جلسات آموزش قرآن کریم در سطوح مختلف (روخوانی، قرائت، حفظ، مفاهیم)، کیفیّت بخشی، بروز رسانی آموزش و حمایت مالی جهت تشویق نوجوانان به حضور. ۷ – برگزاری محافل عمومی و خانوادگی قرآنی به صورت ماهانه در هر شهر جهت جذب عموم مردم علاوه بر جلسات تخصّصی. ۸ – برگزاری مسابقات قرآن در سطوح و رشته های عمومی تر و تعریف مشوق هایی برای شرکت عموم مردمنظیر مسابقه روخوانی قرآن، قرائت نماز، حفظ یک یا چند سوره کوتاه، حفظ و ترجمه موضوعی آیات کاربردی قرآن و… ۹ – توجّه ویژه به ترویج فرهنگ فهم معارف قرآن کریم به ترتیب از سطح ترجمه ساده تا تفسیر صحیح، مستند و به دور از نظریّه پردازی های شخصی. ۱۰ – صرف هزینه و کیفیت برگزاری خوب و اهدای جوایز ارزشمند به نفرات برتر. متاسفانه شاهد آن هستیم که هدایایی که از سوی برگزارکنندگان مسابقات رسمی و مطرح استان و کشور به برترین ها اهدا می شود گاهی از نظر ارزش ریالی توهین آمیز است. ۱۱ تکریم مادی و معنوی چهره های قرآنی در جامعه و معرفی قهرمانان قرآنی به نوعی که الگو سازی مناسبی انجام شود و نوجوانان با مشاهده جایگاه مادی و معنوی قهرمانان قرآنی علاقمند به قدم گذاشتن در مسیر زندگی با قرآن شوند. ۱۲ – استفاده از عناصر متخصص و متعهد بومی استان در مناصب قرآنی و فرهنگی. کسانیکه علاوه بر شناخت ظرفیت ها و چهره های مؤثر قرآنی استان، مسئولیّت در استان البرز را هدف نهایی خود برای خدمت بدانند نه اینکه سکوی پرتاب و پلی برای کسب کرسی های مسئولیّت پایتخت. آقایانی که عِرقی نسبت به این استان ندارند و از روز اوّل مسئولیت خود به جای تلاش برای رفع محرومیت های قرآنی وفرهنگی استان در رؤیای کرسی مدیریتی پایتخت هستند
تلاوت: به نواقص موجود در بدنه نظام آموزشی کشور اشاره داشتید. بعضی از این نواقص رو توضیح دهید.
شعار معروف پیشگیری بهتر از درمان است را همه شنیده ایم. متاسّفانه امروز بعضی سیاستگذاری ها و عملکردهای غلط آموزش و پرورش در حوزه قرآن کریم سبب انگیزه سوزی و بی علاقه شدن نونهالان و نوجوانان در همان بدو آشنایی با قرآن کریم می شود. در کودکان بی علاقگی ایجاد می کنیم و بعد نگران درمان آن هستیم! لابد میپرسید چطور؟ به بعضی از مصداق ها اشاره می کنم:
۱. گنجاندن قرآن کریم به عنوان یک درس با ملاک ارزیابی نمره در برنامه آموزشی مدرسه از جهات مختلف سبب تحقیر قرآن کریم و سوزاندن علاقه دانش آموزان می شود. کمترین ساعت در برنامه هفتگی، عدم تربیت نیروی انسانی کافی متخصّص، با نشاط و ذو ابعاد. بروز نبودن محتوا و کتاب درسی و اشکالات متعدد در کتابت آیات، ترجمه واژگان و عبارات و… که سبب سردرگمی و افزایش خطاهای خوانشی و مفهومی در دانش آموزان می شوند!
۲. واسپاری آموزش قرآن در دوره ابتدایی به آموزگاران پایه که عموماً دانش و مهارت کافی برای این امر خطیر را ندارند! این مسئله سبب می شود از همان ابتدا آموزش درستی به دانش آموز داده نشود و دانش آموز به خودباوری لازم در خوانش و فهم صحیح آیات نرسد و به تدریج با قرار گرفتن در موقعیت خواندن قرآن دچار استرس و ترس شود! آموزگار غیر حرفه ای هم به سبب پوشاندن نقص خود مجبور است به همه دانش آموزان نمره ۲۰ دهد تا کسی معترض نشود. این موضوع رفته رفته درس قرآن را در نظر دانش آموز، پیش پا افتاده و بی ارزش و بی هدف جلوه می دهد و دانش آموز در مقاطع بعدی تحصیلی نیز حاضر نیست این درس را جدی بگیرد. این یعنی انگیزه سوزی!
۳.هر ساله آمارهای عریض و طویلی در خصوص مسابقات قرآن دانش آموزی از سوی آموزش و پرورش اعلام می شود. شرط برگزاری مسابقه رعایت عدالت است و هر مسابقه ۳ رکن دارد: شرکت کننده، داور حاذق و عادل و جایزه. دردآور این که کیفیّت و روش برگزاری این مسابقات در سطح آموزشگاه، ناحیه و استان که بیشترین فراوانی را از نظر شرکت کنندگان دارد فاجعه بار است و هر سال عده زیادی از دانش آموزان علاقمند و مستعد را از قرآن دور می سازد. داوری مسابقات به سبب کاهش هزینه به کسانی واگذار می شود که هیچگونه آشنایی با ملاک های داوری ندارند. خطاهای داوری سبب نارضایتی و اعتراض متسابقینی می شود که حقشان تضییع شده است. وقتی پاسخ دهنده ای نمی یابند با ناراحتی و خاطره تلخ برای همیشه از مسابقه قرآن خداحافظی می کنند. عدّه دیگری هم که رتبه هایی را کسب می کنند بدون کوچکترین جایزه ای بدرقه می شوند. معلوم نیست هدف از برگزاری مسابقات قرآن در آموزش و پرورش چیست؟انگیزه سازی یا انگیزه سوزی؟ به قول شاعر: تو خود حدیث مفصّل بخوان از این مُجمل.
